Alkiny
Spis treści
Nazewnictwo alkinów
Otrzymywanie acetylenu w laboratorium z karbidu
Reakcje alkinów
Inne reakcje otrzymywania alkinów
Nazewnictwo węglowodorów z wiązaniami podwójnymi i potrójnymi
Dimeryzacja etynu
Reakcje z manganianem(VII) potasu
Alkiny to węglowodory nienasycone zawierające wiązanie potrójne C≡C, zbudowane z jednego wiązania σ i dwóch wiązań π. Są bardziej reaktywne niż alkany i alkeny, a ich wzór ogólny to CnH2n−2. W artykule omówiono nazewnictwo, właściwości, otrzymywanie acetylenu oraz reakcje charakterystyczne dla alkinów.
Materiał przeznaczony dla uczniów liceum realizujących podstawę programową z chemii organicznej.
Czego dowiesz się z tego artykułu
- jak wygląda wzór ogólny i budowa wiązania potrójnego
- jak nazywać alkiny zgodnie z IUPAC
- jak otrzymuje się acetylen w laboratorium i przemyśle
- jak przebiegają reakcje addycji, spalania i utleniania
- czym są acetylenki i jak powstają
- jak nazwać związki z wiązaniami podwójnymi i potrójnymi
Fragment artykułu
Alkiny zawierają wiązanie potrójne C≡C, które składa się z jednego wiązania σ i dwóch wiązań π. Ich wzór ogólny to CnH2n−2. Nazwy alkinów tworzy się analogicznie do alkanów i alkenów, zmieniając końcówkę na –yn, np. pent-1-yn.
W laboratorium acetylen otrzymuje się z karbidu:
CaC₂ + 2H₂O → C₂H₂↑ + Ca(OH)₂
Alkiny ulegają addycji bromu, chlorowodoru, wodoru i wody. Reakcje przebiegają zgodnie z regułą Markownikowa. W addycji bromu obserwuje się odbarwienie roztworu, co potwierdza obecność wiązania wielokrotnego.
W reakcji hydratacji acetylenu powstaje aldehyd octowy — reakcja ta jest znana jako reakcja Kuczerowa.
Alkiny ulegają także spalaniu, trimeryzacji (etyn → benzen) oraz utlenianiu manganianem(VII) potasu.
Ucz się skutecznie, dokładnie pod wymagania
- Pełne omówienie reakcji alkinów w jednym miejscu
- Przejrzyste schematy i równania
- Dostęp do wszystkich działów podręcznika
- Brak reklam i zbędnych dodatków
Dołącz do tysięcy uczniów uczących się z Chem24. Bez zobowiązań.
Pełna wersja artykułu zawiera
- wzór ogólny alkinów i budowę wiązania potrójnego
- nazewnictwo: pent-1-yn, 3-metylopent-1-yn, 3-etynyloheksan
- zasady wyboru łańcucha głównego
- otrzymywanie acetylenu z karbidu i metodą przemysłową
- acetylenki — budowa jonowa i reakcje z wodą
- addycję bromu, HCl, HBr, wodoru i wody
- reakcję Kuczerowa — hydratacja alkinów
- trimeryzację etynu → benzen
- spalanie całkowite i niecałkowite
- utlenianie KMnO₄: alkiny terminalne i nieterminalne
- nazewnictwo związków z wiązaniami podwójnymi i potrójnymi
- dimeryzację etynu → winyloacetylen
Chcesz kontynuować naukę?
- Dostęp do pełnych lekcji i przykładów
- Wyjaśnienia trudnych pojęć krok po kroku
- Możliwość zadawania pytań
- Zero reklam
Ucz się szybciej i skuteczniej z Chem24.
Najczęstsze pytania
Ile wiązań σ i π występuje w etynie?
Wiązanie C≡C stanowi 2 wiązania typu π i 1 wiązanie σ oraz 2 wiązania C−H są typu σ.
Dlaczego alkiny są bardziej reaktywne niż alkeny?
Ponieważ zawierają dwa słabe wiązania π, które łatwo ulegają rozerwaniu.
Co powstaje w hydratacji acetylenu?
Aldehyd octowy — reakcja znana jako reakcja Kuczerowa.
Jak odróżnić alkin od alkenu?
Oba odbarwiają KMnO₄, ale produkty utleniania są różne — alkiny terminalne dają kwasy i CO₂.